Ana Sayfa KÖŞE YAZILARI 9.08.2019 145 Görüntüleme

YUNAN MİTOLOJİSİ TANRILARI-1

Mitolojik tanrılar, genellikle fanilerle pek karışmamış, ayrı ve saf bir soydan gelen, doğa olaylarını yönetip insanların kaderini tayin eden, ölümsüz, doğaüstü varlıklardır. Tanrılar, erkek, dişi, çok cinsiyetli veya cinsiyetsiz olabilirler. Tanrıların dişi olanları “tanrıça” olarak nitelendirilir; “tanrı” denilenlerse çoğunlukla erkek olmakla birlikte bu bir şart değildir. Yunan mitolojisinde tanrıların kimisi doğrudan doğruya belirli bir şeyin kişileşmiş halidir. Örneğin Uranos gökyüzünün, Helios güneşin, Thanatos ölümün, Hypnos ise uykunun temsilidir. Kimi tanrılar ise bir şeyin temsili, ete kemiğe bürünmüş hali değil de o şeyin (mesela bir şehrin, halkın, kurumun, mesleğin, değerin vb.) koruyucusu, gözeticisi durumundadırlar. Örneğin demirci tanrı Hephaistos’a, tanrıça Athena ile birlikte, zanaatkarların koruyucusu gözü ile bakılır. Kimi tanrıların fonksiyonu ise bu kadar basit değildir. Örneğin tanrıların en hızlısı, en kurnazı olduğu söylenen haberci ve mucit Hermes, aynı zamanda hem hırsızların ve kumarbazların hem de tüccarların ve atletlerin tanrısı olabiliyor.
Yunan mitolojisinde tanrılar arasında belirli bir hiyerarşi bulunur, çünkü mitolojik tanrılar büyüklük veya güç bakımından birbirleriyle eşit değildirler. Kendisini tahttan indirecekler korkusuyla öz çocuklarını doğar doğmaz yutan babası Titan Kronos’un (zaman) elinden, daha doğrusu “midesinden” kurtulmayı başaran Zeus, onu bir de savaşta mağlup edince tanrıların kralı olmaya hak kazanmıştır. Bu yüzden, tanrıların mekanı olan Olympos dağının zirvesinde, yani kendisinin yanında hangi tanrıların bulunacağına karar verecek olan Zeus’tur. Benzer şekilde Zeus, bir tanrıyı görevinden alıp o görevi bir başka tanrıya verebilir, hatta ölümlü birine ölümsüzlük bahşederek onu hizmetine sokabilir. Fakat Zeus bu tür sorunlarla fazlaca uğraşmak zorunda kalmaz, bir yerde her şeyin sahibi olmanın tadını çıkarır. “Kral” ya da “baba” olmanın hakkını sorumluluk anlamında verdiği gibi, gönül işlerine ayıracak vakit de bulur.
Eski Yunan Tanrıları
Khaos : Evren meydana gelmeden önceki maddesiz, şekilsiz boşluk. İlk varlıklar bu “kaos”tan türer.
Gaia : Yeryüzünün kişileşmişi olan tanrıça; Yunan mitolojisinin “toprak ana”sı. Khaos’tan türemiş ilk varlıktır.
Tartaros (Tartarus) : Khaos’tan türemiş ikinci varlık, yerin yedi kat dibini, cehennemi temsil eden Tartaros’tur.
Eros : Varlıkları meydana getirici “aşk” veya aşk tanrısı olan Eros, Khaos’tan türemiş üçüncü varlıktır.
Erebos : Khaos’tan türemiş dördüncü varlık, “koyu karanlık” anlamındaki Erebos’tur; toprak altının karanlığını temsil eder.
Nyx (Nyks,Niks) : Khaos’tan türemiş tanrıça Nyx “gece” demektir ve geceyi temsil eder.
Uranos : Gaia’nın kendi kendine meydana getirdiği bir tanrıdır, “gökyüzü”nü temsil eder.
Pontos : Gaia’nın kendi kendine meydana getirdiği bir tanrıdır, denizleri temsil eder.
Ourea : Gaia’nın kendi kendine meydana getirdiği on adet dağı temsil eden tanrı veya tanrıçalardır.
Typhon (Tifon) : Gaia ile Tartaros’un oğlu, Yunan mitolojisindeki tüm canavarların (Kerberos, Orthros, Ladon, Chimera, Hidra vb.) ilk örneği, babası ve en tehlikelisi. Yarı insan yarı yılan bu dev canavar, Zeus tarafından Etna Yanardağının dibine gömülmüştür. Karısı ise yine kendisi gibi yarı yılan yarı insan olan canavar Ehidna’dır.
Aether : Nyx ile Erebos’un oğlu, göklerin en üst katındaki ışıltılı, tanrısal havayı, ışığın tözünü temsil eden tanrı.
Hemera : Nyx ile Erebos’un kızı, günü temsil eden tanrıça.
Kharos : Nyx ile Erebos’un oğlu, yeraltı tanrısı Hades’in ve Ölüler Ülkesinin kayıkçısı. Yeni ölmüş olanların ruhlarını Styx ve Acheron (veya Akheron) nehirlerinden karşıya geçirmekle yükümlüdür.
Thalassa : Aether ile Hemera’nın kızı, deniz tanrıçası. Rodos Adası halkının mitolojik anasıdır.
Ananke : Zorunluluk ve kader tanrıçası. Orfik yaratılış mitine göre, Khaos’u ve evreni Kronos (zaman) ile Ananke’nin (zorunluluk) birleşmesi meydana getirmiştir.
Phanes (Protogonos) : Orfik kozmogonide Kronos (zaman) ile Aether’in birleşmesinden meydana gelen Kozmik Yumurtadan çıkan ilk varlıktır (ilk doğan, yani protogonus). Işığın tanrısı Phanes, Erikapaeos (güç) ve Metis (düşünce) gibi adlarla da bilinir. Protogonus, “hayat verici aşk” olarak, ayrıca Eros ile de özdeşleştirilmiştir.
Hydros : Orfik kozmogonide Khaos’tan türemiş olan ilk su.
Thesis : Orfik kozmogonide Khaos’tan Hydros ile birlikte türemiş olan, doğa (Physis) ile ilişkili dişi varlık. Hydros ve Thesis’in birlikteliğinden Gaia (yeryüzü) meydana gelmiştir.
Physis (Phusis) : Orfik kozmogonide doğa tanrıçası; bazen hem erkek hem dişi sayılmıştır.
(Devam edecek..)

Yorumlar

Yorumlar (Yorum Yapılmamış)

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

Avrupa Gazetesi Tekirdağ